Iława



Ujednoznacznienie
Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: Iława - gmina wiejska w województwie warmińsko-mazurskim , w powiecie iławskim ; także Iława - wieś w woj. opolskim , w pow. nyskim , w gminie Nysa .
Wikiportal Portal Iława

Współrzędne: 53°35"47,20" N 019°33"56,90" E Geografia

Iława
Herb
Herb Iławy Flaga Iławy
Województwo warmińsko-mazurskie
Powiat iławski
Gmina
 - rodzaj
Iława
miejska
Założono 1305
Prawa miejskie 1305 - na prawie chełmińskim
Burmistrz Jarosław Józef Maśkiewicz
Powierzchnia 21,88 km
Położenie 53° 35"47,20"" N
19° 33"56,90"" E
Wysokość 100 do 150 m n.p.m.
Liczba mieszkańców   ( 2006 )
 - liczba ludności
 - gęstość

33 912
1550 os./km
Strefa numeracyjna
(do 2005 )
89
Kod pocztowy 14-200 do 14-210
Tablice rejestracyjne NIL
TERC10
( TERYT )
6283507011
Miasta partnerskie Herborn Niemcy   Niemcy
Tholen Holandia   Holandia
Gargždai Litwa   Litwa
Położenie na mapie Polski
Położenie na mapie Polski
Urząd miejski 3
ul. Niepodległości 13
14-200 Iława
tel. 89 649-28-42; faks 89 649-26-31
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Strona internetowa miasta

Iława ( niem Deutsch Eylau   * ) to miasto w województwie warmińsko-mazurskim , w powiecie iławskim ; siedziba władz powiatu. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa olsztyńskiego .

Miasto położone nad południowym krańcem jeziora Jeziorak ( Pojezierze Iławskie ); duży ośrodek wypoczynkowy, sportowy i turystyczny. Region rolniczy .

Według danych z lutego 2006 , miasto miało 33 912 mieszkańców.

Spis treści

Struktura powierzchni

Według danych z roku 2002 6 , Iława ma obszar 21,88 km, w tym:

Miasto stanowi 1,58% powierzchni powiatu.

Ukształtowanie powierzchni

Iława i okolice leżą na pofałdowanych terenach morenowych i sandrowych , wyróżniających się urozmaiconymi formami rzeźby. Obszar ten jest stosunkowo niewysokimi wzgórzami morenowymi, które nie sięgają 200 metrów. W okolicach miasta, na terenach sandrowych, znajdują się jeziora , głównie rynnowe , otoczone znacznymi kompleksami leśnymi .
Iława leży na glebach brunatnych .

Niniejszy artykuł jest częścią cyklu Iława .
border

Kalendarium historii Iławy
Historia Iławy
Herb Iławy
Flaga Iławy
Zabytki
Władze miasta
Jezioro Jeziorak

Iława na polskiej Wikipedii
Galeria zdjęć na Wikimedia Commons
Iława w Wikicytatach
Iława w Wikinews

www.ilawa.pl

Nazwa

Najstarsza forma nazwy Iławy to łacińskie Ylavia. Ta właśnie forma pojawiła się na dokumencie lokacyjnym z 1317 . W późniejszych dokumentach z 1333 oraz 1334 pojawia się Ylav, natomiast w dokumencie z 1338 odmiana Ylau. W XV wieku pojawiła się forma Ylow oraz Ylow Thethonicalis. W latach 1430 i 1438 dokumenty, które wystawił komtur dzierzgoński mówiły o Deutschen Ylaw. W latach 1443 , 1457 oraz 1458 miasto nazwano Ylaw, a w 1456 pojawiła się forma Ilau, następnie w 1459 zmieniono ją na Eylaw. W 1457 pojawiła się nazwa Deutze Eylau, a w 1468 jej inna forma Dwetsch Eylau. Między XVI a XVII wiekiem w występują nazwy Teutschen Eylau, Deutscheneylau oraz Theuto Ilavia. W XVIII wieku przyjęto powszechnie obowiązującą aż do 1933 r. formę Deutsch Eylau. 1 stycznia 1934 r. zmieniono oficjalną nazwę na Stadt Deutsch Eylau ( Stadt niem. miasto ). Od 1945 r. oficjalna nazwa miasta to Iława.

Demografia

Dane z 30 czerwca 2004 2 :

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
jednostka osób % osób % osób %
populacja 32 491 100 16 975 52,2 15 516 47,8
gęstość zaludnienia
(mieszk./km)
1485 775,8 709,1

Według danych z roku 2002 6 , średni dochód na mieszkańca wynosił 1328,75 zł.

Zbobacz więcej: Populacja Iławy

Bezrobocie

Ratusz miejski.
Powiększ
Ratusz miejski.
1905 rok. "Pozdrowienia z Iławy!", Panorama miasta z widokiem na Kościół, Jezioro Jeziorak, Dworzec "Iława Miasto", Koszary, Przystań
Powiększ
1905 rok. "Pozdrowienia z Iławy!", Panorama miasta z widokiem na Kościół , Jezioro Jeziorak , Dworzec " Iława Miasto ", Koszary, Przystań

Dane z końca maja 2006 r.

Opis Ogółem W tym kobiet z prawem do zasiłku W tym kobiet
jednostka osób osób osób osób
Bezrobotnych: 2 522 1511 692 297

Dane z końca lipca 2006 r.

Opis Ogółem W tym kobiet z prawem do zasiłku W tym kobiet
jednostka osób osób osób osób
Bezrobotnych: 2 320 1465 578 283

Dane z końca sierpnia 2006 r.

Opis Ogółem W tym kobiet z prawem do zasiłku W tym kobiet
jednostka osób osób osób osób
Bezrobotnych: 2 346 1493 422 272

Dane z końca września 2006 r.

Opis Ogółem W tym kobiet z prawem do zasiłku W tym kobiet
jednostka osób osób osób osób
Bezrobotnych: 2 181 1393 469 242


Węzeł kolejowy przy dworcu "Iława Główna"
Powiększ
Węzeł kolejowy przy dworcu " Iława Główna "

Gospodarka

W Iławie rozwija się przemysł spożywczy (reprezentowany przez zakład przemysłu ziemniaczanego, zakład drobiarski ), drzewny , meblarski, chemiczny (reprezentowany przez zakład perfumeryjny), materiałów budowlanych oraz firmy budowlane. Dużą rolę w gospodarce miasta odgrywa obsługa ruchu turystycznego . O rozwój lokalnej przedsiębiorczości dba Iławska Izba Gospodarcza.

Dworzec Iława Główna
Powiększ
Dworzec Iława Główna

Handel

W Iławie znajduje się kilka dużych sklepów:

Transport

Mapa obrazująca sieć dróg, linii kolejowych oraz szlaków wodnych w Iławie
Powiększ
Mapa obrazująca sieć dróg, linii kolejowych oraz szlaków wodnych w Iławie

Znaczny węzeł drogowy i kolejowy. W mieście krzyżują się drogi krajowe i wojewódzkie:


Iława posiada połączenia kolejowe z wieloma miastami w Polsce :

Miasto posiada dwa dworce kolejowe :

W Iławie ruch drogowy jest bardzo bezpieczny ze względu na dużą ilość rond . Jest ich 6, a kolejne 2 powstaną w niedalekiej przyszłości.

Władze miasta

Zobacz w osobnym artykule:
  Władze miasta Iławy

Życie kulturalne

Jezioro Jeziorak i zabytkowy młyn elektryczny
Powiększ
Jezioro Jeziorak i zabytkowy młyn elektryczny

Większości imprez kulturalnych w mieście patronuje Iławskie Centrum Kultury. Organizuje międzynarodowy festiwal jazzu tradycyjnego Złota Tarka , odbywającym się w połowie sierpnia w miejskim amfiteatrze nad Małym Jeziorakiem . Tradycją staje się również festiwal muzyki szantowej Jeziorak Shanties Meeting oraz organizowany przez Młodzieżową Radę Miasta ogólnopolski festiwal młodzieżowych grup rockowych Fama Rock Festival . W ramach Centrum działa wiele kół zainteresowań, między innymi plastyczne, rzeźbiarskie , taneczne , teatralne , szachowe oraz numizmatyczne . Podobny profil działalności ma Spółdzielczy Dom Kultury Polanka . Ponadto w Iławie funkcjonuje Młodzieżowa Orkiestra Dęta i katolicki zespół Credo . Mieszkańcy mogą korzystać z kina X MUZA (obecnie w przebudowie wartej 6 mln zł ), biblioteki i galerii sztuki.

Chlubą Iławy jest chór Camerata prowadzony przez Honoratę Cybulę. Zespół ma na swoim koncie liczne wygrane w Polsce i za granicą. Rokrocznie wyjeżdża na turne po europie na zaproszenia zaprzyjaźnionych chórów. W 2006 roku gościła w Bielli (Włochy) oraz w Sinnersdorf (Niemcy). Koncertowała również w Rzymie i Loreto.

Hist Historia miasta

Zobacz w osobnych artykułach:
  Historia Iławy oraz Kalendarium historii Iławy

Inwestycje

Zabykowy młyn wodny na rzece Iławce
Powiększ
Zabykowy młyn wodny na rzece Iławce
Okolice Małego Jezioraka, u góry widoczne Stare Miasto, a na dole Gajerek
Powiększ
Okolice Małego Jezioraka , u góry widoczne Stare Miasto , a na dole Gajerek

Na najbliższe lata, w Iławie zaplanowano liczne inwestycje , mające zapewnić przyrost miejsc pracy, poprawę komunikacji miejskiej, wzrost atrakcyjności miasta oraz poprawę warunków mieszkaniowych i ochrony środowiska. Będą to m.in.:

zabytki Zabytki

Podczas ostatniej wojny (a raczej tuż po niej, po wkroczeniu Rosjan) została zniszczona większa część zabudowy ówczesnej Iławy.

Zabytki rejestrowane:

Kościół Przemienienia Pańskiego
Powiększ
Kościół Przemienienia Pańskiego

Zabytki nierejestrowane

Neoklasycystyczno-secesyjny pałacyk w Iławie.
Powiększ
Neoklasycystyczno - secesyjny pałacyk w Iławie.

sport Turystyka i sport

Memoriał Huberta Wagnera 18 sierpnia 2005 r. w hali sportowo-widowiskowej.
Powiększ
Memoriał Huberta Wagnera 18 sierpnia 2005 r. w hali sportowo-widowiskowej.

Iława jest dużym ośrodkiem sportów wodnych. W mieście działa wiele przystani jachtowych i wypożyczalni sprzętu wodnego. Mieszkańcy mogą korzystać również z wypożyczalni rowerów i znajdujących się w okolicy miasta ośrodków jeździeckich. Obiektami sportowymi w Iławie są kompleksowo wyposażony Stadion Miejski i nowoczesna hala sportowo-widowiskowa. Iławskie Centrum Sportu Turystyki i Rekreacji wspiera działalność sekcji sportowych ( tenis ziemny , tenis stołowy , lekka atletyka , wioślarstwo , żeglarstwo , piłka nożna i siatkówka ).

Szlaki turystyczne

Piesze


Nazwa Długość Trasa
żółty Żółty 12,1 km Dworzec PKP Iława Główna , Jezioro Łęckie, Jezioro Czerwone, Katarzynki leśniczówka , Ostrów , Jezioro Radomno, wieś Radomno
żółty Żółty w kierunku północno-wschodnim 28,3 km Dworzec PKP Iława Główna, Szałkowo , Tynwałd , Frednowy , Wiewiórka , Samborowo
zielony Zielony (" Napoleoński ") 12 km
41,3 km
1. Dworzec PKP Iława Główna, Jezioro Silm, Kamionka , zamek w Szymbarku
2. Szymbark, Piotrkowo , Jezioro Czerwica, Kamieniec
niebieski Niebieski 26 km Dworzec PKP Iława Główna, Sarnówek , zatoka Widłągi, Rożek , Siemiany
Historyczno-przyrodniczy 35 km Iława, Jezioro Silm, Kamionka, Szymbark, Stawki , Gardzień , Piotrkowo , Januszewo , Jezioro Merynos, Olbrachtowo , Kamieniec

Kajakowe


Nazwa Długość Trasa
Iława- Stare Jabłonki 73,3 km Rzeką Iławką (18 km), Drwęcą przez Jezioro Drwęckie do Ostródy (38 km), przez: Jezioro Pauzeńskie, Jezioro Szeląg Wielki, Jezioro Szeląg Mały do Starych Jabłonek (17,3 km)
Stare Jabłonki- Miłomłyn -Iława 63,4 km Stare Jabłonki, Jezioro Szeląg Mały, Jezioro Szeląg Wielki, Jezioro Pauzeńskie, Ostróda (17,3km), Jezioro Drwęckie, kanałem Ostródzko Elbląskim do Miłomłyna (13,9 km), Kanałem Iławskim do Jeziora Jeziorak , Chmielówka, Makowo , Szałkowo, Iława (32,2 km) lub odgałęzieniem w kierunku Zalewa (17,7 km)
Iława-Iława 136,7 km Rzeka Iławka, Drwęca, przez: Jezioro Drwęckie, Ostródę, Jezioro Szeląg Duży, Jezioro Szeląg Mały do Starych Jabłonek, Kanałem Elbląskim do Miłomłyna, Kanałem Iławskim, Jezioro Dauby do Jeziora Jeziorak i do Iławy
"Pętla Toruńska " 483 z Iławy Iławką do Drwęcy (18 km), Drwęcą do Torunia (158 km), przez Bratian , Nowe Miasto Lubawskie , Kurzętnik , Brodnicę , Golub Dobrzyń , Lubicz , Toruń , Wisłą do Elbląga przez Chełmno , Świecie , Grudziądz , Gniew , Białą Górę (155km), Nogatem przez Malbork (51 km), Kanałem Jagiellońskim do Elbląga (6 km) i przez pochylnie Kanałem Elbląskim do Jezioraka i Iławy (95 km)

przyr Ochrona Przyrody

płuca

W okolicy Iławy znajduje się:

Fauna i flora okolic miasta

lasy Lasy

Mapa przedstawiająca rozmieszczenie terenów zielonych w Iławie
Powiększ
Mapa przedstawiająca rozmieszczenie terenów zielonych w Iławie
Ponad stuletni dąb przy kościele p.w. Przemienienia Pańskiego.
Powiększ
Ponad stuletni dąb przy kościele p.w. Przemienienia Pańskiego .

Rzadkie rośliny

roślny Rośliny lądowe

rośliny Roślinność wodna i torfowiskowa

Grzybienie białe
Powiększ
Grzybienie białe

Zwierzęta

łoś Lądowe

ptak Ptaki

Łyski na Małym Jezioraku.
Powiększ
Łyski na Małym Jezioraku.

Edukacja

Szkoły podstawowe

Zabytkowy budynek Gimnazjum nr 1 im. Mikołaja Kopernika w Iławie
Powiększ
Zabytkowy budynek Gimnazjum nr 1 im. Mikołaja Kopernika w Iławie

Gimnazja

Szkoły ponadgimnazjalne

Szkoły wyższe

Religia

Kościół p.w. św. Brata Alberta
Powiększ
Kościół p.w. św. Brata Alberta
Kościół p.w. Niepokalanego Poczęcia NMP
Powiększ
Kościół p.w. Niepokalanego Poczęcia NMP
Kościół p.w. św. Andrzeja Boboli
Powiększ
Kościół p.w. św. Andrzeja Boboli

W Iławie znajduje się:

Miasta Partnerskie

Miasto Kraj Data podpisania umowy
  Gargždai Litwa   Litwa 30.05 1998
  Herborn Niemcy   Niemcy 21.11 1998
  Tholen Holandia   Holandia 1.06 1994

Znane osoby blisko związane z Iławą

Z Iławą związanych jest wiele znanych i zasłużonych osób. Są to między innymi (w kolejności alfabetycznej):

Emil Behring
Powiększ
Emil Behring
Stefan Żeromski
Powiększ
Stefan Żeromski
Edward Stachura
Powiększ
Edward Stachura

Parlamentarzyści

Posłowie

Ciekawostki

Główne media lokalne

Przypisy

  1. Powiatowy Urząd Pracy w Iławie
  2. Na podstawie dokumentu "Strategia Rozwoju Iławy na lata 2004-2015", dostępnego w urzędzie miasta oraz na oficjalnej stronie miasta.
  3. "Iławianie o historii miasta i okolic", Agnieszka Błędowska, Marcin Czerny, Iława 2005, ISBN 83-923350-0-7
  4. Na podstawie oficjalnej strony internetowej miasta

Zobacz też

Commons
Wikicytaty
Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów dotyczących Iławy
Wikiportal Portal Iława

Linki zewnętrzne

Widok z kosmosu.
Powiększ
Widok z kosmosu .

wróć na górę strony

Herb Gminy Iława Sołectwa Gminy Iława
Dół Dziarny Franciszkowo Frednowy Gałdowo Gardzień Gromoty Gulb Kałduny Kamień Karaś Laseczno Ławice Makowo Mątyki Mozgowo Nejdyki Nowa Wieś Radomek Rudzienice Segnowy Siemiany Skarszewo Starzykowo Stradomno Szałkowo Szymbark Tynwałd Wiewiórka Wikielec Ząbrowo




Gminy i miasta powiatu iławskiego

Miasta: Iława Kisielice Lubawa Susz Zalewo Gminy miejskie: Iława Lubawa Gminy wiejskie: Iława Lubawa Gminy miejsko-wiejskie: Kisielice Susz Zalewo


Źródło: " http://pl.wikipedia.org/wiki/I%C5%82awa "

Ostatnia Zmiana : 2006-11-07 12:33:17.639711